Студопедия

КАТЕГОРИИ:


Архитектура-(3434)Астрономия-(809)Биология-(7483)Биотехнологии-(1457)Военное дело-(14632)Высокие технологии-(1363)География-(913)Геология-(1438)Государство-(451)Демография-(1065)Дом-(47672)Журналистика и СМИ-(912)Изобретательство-(14524)Иностранные языки-(4268)Информатика-(17799)Искусство-(1338)История-(13644)Компьютеры-(11121)Косметика-(55)Кулинария-(373)Культура-(8427)Лингвистика-(374)Литература-(1642)Маркетинг-(23702)Математика-(16968)Машиностроение-(1700)Медицина-(12668)Менеджмент-(24684)Механика-(15423)Науковедение-(506)Образование-(11852)Охрана труда-(3308)Педагогика-(5571)Полиграфия-(1312)Политика-(7869)Право-(5454)Приборостроение-(1369)Программирование-(2801)Производство-(97182)Промышленность-(8706)Психология-(18388)Религия-(3217)Связь-(10668)Сельское хозяйство-(299)Социология-(6455)Спорт-(42831)Строительство-(4793)Торговля-(5050)Транспорт-(2929)Туризм-(1568)Физика-(3942)Философия-(17015)Финансы-(26596)Химия-(22929)Экология-(12095)Экономика-(9961)Электроника-(8441)Электротехника-(4623)Энергетика-(12629)Юриспруденция-(1492)Ядерная техника-(1748)

Характэрныя тэрміны, паняцці




Читайте также:
  1. Характэрныя тэрміны, паняцці
  2. Характэрныя тэрміны, паняцці
  3. Характэрныя тэрміны, паняцці
  4. Характэрныя тэрміны, паняцці
  5. Характэрныя тэрміны, паняцці
  6. Характэрныя тэрміны, паняцці
  7. Характэрныя тэрміны, паняцці

Гістарычныя асобы

Аляксандр II – расійскі імператар (1855–1881 гг.). З яго імем звязаны шматлікія рэформы, якія стварылі ўмовы для капіталістычнага развіцця краіны. Палітычны курс характарызуецца непаслядоўнасцю.

Каліноўскі К. В. – беларускі рэвалюцыянер-дэмакрат, мысліцель, публіцыст. Кіраўнік паўстання 1863–1864 гг. на Беларусі і ў Літве. Аўтар твора рэвалюцыйнай публіцыстыкі «Пісьмы з-пад шыбеніцы», адзін з выдаўцоў газеты «Мужыцкая праўда».

Касцюшка Т. – палітычны і ваенны дзеяч Рэчы Паспалітай, кіраў-нік нацыянальна-вызваленчага паўстання 1794 г., удзельнік вайны за незалежнасць ЗША, нацыянальны герой Беларусі, Польшчы і ЗША, ганаровы грамадзянін Францыі.У ЗША імя Т. Касцюшкі носіць адзін з акругаў штата Індыяна, горад у штаце Місісіпі і востраў у штаце Аляс-ка. Імя Т. Касцюшкі носіць найвышэйшая гара Аўстраліі.

Кауфман К., Баранаў Э., Патапаў А., Альбедзінскі П., Тот-лебен Э., Каханаў І. – віленскія генерал-губернатары ў 1865–1893 гг., паслухмяныя праваднікі ўрадавай палітыкі. Вядома іранічная характарыстыка іх дзейнасці. Кауфман – шмат гаварыў і шмат рабіў. Баранаў – мала гаварыў і мала рабіў. Альбедзінскі – нічога не гаварыў і нічога не рабіў. Патапаў – адно гаварыў, а другое рабіў. Тотлебен – ведаў, што нічога не гаварыў і нічога не рабіў. Каханаў – не ведаў, што гаварыў і што рабіў.

Кацярына II Вялікая – імператрыца ўсерасійская (1762–1796 гг.). Перыяд яе праўлення часта лічаць «залатым векам» Расійскай імперыі. Кацярына з’яўляецца лідарам сярод усіх расійскіх імператараў па пра-цягласці жыцця і тэрміну кіравання.

Каяловіч М. В. – гіcторык, этнограф, прафесар Пецярбурскай духоўнай акадэміі. Адзін з ідэолагаў «заходнерусізму». Аўтар работ па палітычнай і царкоўнай гісторыі Беларусі.

Назімаў У. І. – віленскі генерал-губернатар у 1855–1863 гг. Аказваў дапамогу Аляксандру II пры правядзенні адмены прыгоннага права, быў ініцыятарам падачы дваранствам заходніх губерняў адрасоў імператару з пажаданнем вызвалення прыгонных сялян.

Сямашка І. – царкоўны дзеяч, з 1829 г. – уніяцкі епіскап у Мсціслаўлі. Пад яго кіраўніцтвам адбылося аб’яднанне ўніяцкай царквы Расіі з праваслаўнай. Пад час паўстання 1863–1864 гг. падтрымліваў віленскага генерал-губернатара М. Н. Мураўёва.

 

Агінскі канал – частка воднага шляху з Дняпра ў Нёман на тэрыторыі сучасных Пінскага, Івацэвіцкага і Ляхавіцкага раёнаў Брэсцкай вобласці, злучаў р. Ясельду (басейн Прыпяці) з р. Шчарай (басейн Нёмана). Будаўніцтва пачалося ў 1765 г. на сродкі магната Міхаіла Казіміра Агінскага, паводле ідэі М. Бутрымовіча. Канал адкрываў магчымасці для экспарту лесу і інш. тавараў да балтыйскіх портаў.



Агульнае і мясцовыя «Палажэнні» – асноўныя прававыя дакументы рэформы 1861 г. Па «Агульным палажэнні» зямля, якой карысталіся сяляне, прызнавалася ўласнасцю памешчыка, на карысць якіх трэба было несці павіннасці. Сяляне былі павінны выкупляць у памешчыкаў зямлю па значна завышанай царскім урадам цане. «Мясцовыя палажэнні» – дакументы, у якіх вызначаліся ўмовы надзя-лення сялян зямлёй з улікам мясцовых асаблівасцей. У дачыненні да беларускіх зямель дзейнічалі два мясцовыя «Палажэнні».

Адыходніцтва – часовы адыход сельскага насельніцтва на про-мыслы або сельскагаспадарчыя прадпрыемствы, гаспадаркі іншых рэгіёнаў.

Акцыянерныя таварыствы – прадпрыемствы, дзе капітал утва-раўся з грашовых укладаў шэрага прадпрымальнікаў і існаваў у форме акцый, якія свабодна прадаваліся і купляліся.

Амерыканскі (фермерскі) шлях развіцця капіталізму ў сельскай гаспадарцы – эфектыўны шлях развіцця, дзе фермер, які з’яўляўся ўласнікам зямельнага надзела, сам распараджаўся вынікам сваёй працы і быў зацікаўлены ў іх паляпшэнні.

Буржуазія – клас уласнікаў сродкаў вытворчасці ў капіталістыч-ным грамадстве, які жыве за кошт дадатковых сродкаў, атрымліваемых пры дапамозе прымянення наёмнай працы.

Бярэзінская водная сістэма –штучны водны шлях, які злучаў р. Бярэзіну (басейн Дняпра) з р. Улай (басейн Заходняй Дзвіны). Пабу-даваная ў 1797–1805 гг. Эксплуатавалася пераважна ў XIX ст. Сістэма прызначалася для вывазу сельгаспрадукцыі, сыравіны і лесу з Магілёўскай і Мінскай губерняў да Рыжскага порта. Першыя праекты злучэння Дняпра з Заходняй Дзвіной былі распрацаваныя ў 1701 г., ідэя Бярэзінскага канала належыць шляхціцу Чацкаму (1794).

Земствы – выбарныя органы для кіравання ў губернях і паветах мясцовай гаспадаркай, адукацыяй, аховай здароўя.

Інвентары – дакумент, дзе ўтрымліваюцца апісанні феадальных уладанняў у Беларусі, Украіне, Літве, Польшы, Венгрыі, запісаны нор-мы павіннасцей сялян у адпаведнасці з памерам і якасцю іх надзелаў.

Капіталізм – грамадска-эканамічная фармацыя, заснаваная на пры-ватнай уласнасці на сродкі вытворчасці і эксплуатацыі наёмнай працы капіталам.

Латыфундыі – буйныя прыватнаўласніцкія зямельныя ўладанні.

Люстрацыя – правядзенне падрабязнага апісання ўсіх дзяржаўных маёнткаў і строгае вызначэнне павіннасцей дзяржаўных сялян у залеж-насці ад іх гаспадарчага становішча.

Мануфактура – прамысловае прадпрыемства, заснаванае на па-дзеле працы і ручной вытворчасці. Упершыню з’явілася на Беларусі ў XVIII ст. Канчаткова выціснута фабрычнай вытворчасцю толькі на пачатку ХХ ст. Да 1861 г. пераважалі вотчынныя мануфактуры, на якіх выкарыстоўвалася праца прыгонных рабочых. Пасля адмены прыгон-нага права існавалі выключна капіталістычныя мануфактуры. Працоў-ная сіла на іх была наёмнай.

Міравыя суды – асобы від суда са спрошчаным судаводствам для разгляду нязначных іскаў і дробных крымінальных злачынстваў.

«Мяжа аселасці» – у Расіі ў 1794–1917 гг. мяжа тэрыторыі, на якой дазвалялася жыхарства яўрэям. Яўрэям дазвалялася сяліцца ў гарадах паўночна-заходніх губерняў, займацца рамяством і гандлем, але не дазвалялася займацца земляробствам. Яўрэі маглі запісвацца ў мя-шчанскія і купецкія саслоўі з умовай, што яны будуць плаціць дзяр-жаўныя падаткі ў двайным памеры ў параўнанні з хрысціянскім насельніцтвам.

Пралетарыят – рабочы клас, клас наёмных працоўных, крыніцай існавання якіх з’яўляецца продаж сваёй рабочай сілы ўласнікам сродкаў вытворчасці.

Прамысловы пераварот – паступовы пераход ад мануфактуры да фабрыкі, ад ручной да машыннай працы.

Прускі шлях развіцця капіталізму ў сельскай гаспадарцы – марудны шлях развіцця капіталізму з захаваннем феадальна-прыгонніцкіх перажыткаў (буйное памешчыцкае землеўладанне, выкуп зямлі сялянам за грошы, церазпалосіца, сервітутнае права, адпрацовачная сісітэма).

Прыгоннае права – форма феадальнай залежнасці сялян: прыма-цаванне іх да зямлі і падначаленне адміністрацыйнай і судовай уладзе феадала.

Разбор шляхты – выключэнне з дваранскага саслоўя пры непра-дастаўленні дакументаў на дваранскае званне.

Раслаенне сялянства – рост маёмаснай і класавай няроўнасці ў асяроддзі сялян; з аднаго боку колькасна павялічвалася сельская бур-жуазія, з другога – сельскі пралетарыят і паўпралетарыят.

Секулярызацыя – канфіскацыя царкаўнай маёмасці на карысць дзяржавы. На тэрыторыі Беларусі праведзена ў 1841–1843 гг., большай часткай у адносінах да каталіцкай царквы.

Сервітуты – абмежаванае права карыстання чужой уласнасцю (права праезду, выпасу жывёлы, рыбнай лоўлі, карыстанне сенажа-цямі). Сервітуты былі вельмі пашыраны на Беларусі ў феадальныя часы. У парэформенны перыяд адбывалася напружаная барацьба сялян за права карыстання сервітутамі.

Сіндыкаты – формы аб’яднання прадпрымальнікаў для рэгуля-вання аб’ёмаў вытворчасці і адзінай цаны на сваю прадукцыю.

Устаўная грамата – акты, якімі вызначаліся адносіны часова-абавязаных сялян з памешчыкамі пасля сялянскай рэформы 1861 г.

Фабрыка – форма арганізацыі вытворчасці; прамысловае прадпры-емства, заснаванае на выкарыстанні сістэмы машын.

Цэнзавая прамысловасць – прадпрыемствы пэўных памераў, аб’ёму вытворчасці пры наяўнасці механічных рухавікоў.

Часоваабавязаныя сяляне – былыя памешчыцкія сяляне ў Расіі, якія на падставе рэформы 1861 г. былі вызвалены ад прыгону, але да пэўнага часу павінны былі выконваць феадальныя павіннасці на карысць памешчыкаў. На Беларусі часовааабавязаны стан быў скасава-

ны ў 1863 г., а ўвогуле па Расійскай імперыі – у 1881 г.

 





Дата добавления: 2014-12-25; Просмотров: 296; Нарушение авторских прав?;


Нам важно ваше мнение! Был ли полезен опубликованный материал? Да | Нет



ПОИСК ПО САЙТУ:


Читайте также:



studopedia.su - Студопедия (2013 - 2017) год. Не является автором материалов, а предоставляет студентам возможность бесплатного обучения и использования! Последнее добавление ip: 54.221.76.68
Генерация страницы за: 0.009 сек.