Студопедия

КАТЕГОРИИ:


Архитектура-(3434)Астрономия-(809)Биология-(7483)Биотехнологии-(1457)Военное дело-(14632)Высокие технологии-(1363)География-(913)Геология-(1438)Государство-(451)Демография-(1065)Дом-(47672)Журналистика и СМИ-(912)Изобретательство-(14524)Иностранные языки-(4268)Информатика-(17799)Искусство-(1338)История-(13644)Компьютеры-(11121)Косметика-(55)Кулинария-(373)Культура-(8427)Лингвистика-(374)Литература-(1642)Маркетинг-(23702)Математика-(16968)Машиностроение-(1700)Медицина-(12668)Менеджмент-(24684)Механика-(15423)Науковедение-(506)Образование-(11852)Охрана труда-(3308)Педагогика-(5571)Полиграфия-(1312)Политика-(7869)Право-(5454)Приборостроение-(1369)Программирование-(2801)Производство-(97182)Промышленность-(8706)Психология-(18388)Религия-(3217)Связь-(10668)Сельское хозяйство-(299)Социология-(6455)Спорт-(42831)Строительство-(4793)Торговля-(5050)Транспорт-(2929)Туризм-(1568)Физика-(3942)Философия-(17015)Финансы-(26596)Химия-(22929)Экология-(12095)Экономика-(9961)Электроника-(8441)Электротехника-(4623)Энергетика-(12629)Юриспруденция-(1492)Ядерная техника-(1748)

Кинематограф


  • 1895 жылы ағайынды Огюст және Луи Люмьерсинематографты ойлап тапты (пленканы проекциялық фонармен қосты) және алғашқы документалды фильмдердің авторларына айналды («Поездың келуі», «Су құюшы»).
  • Ғасырдың басында Петербург технологиялық институтының профессоры Б.Л.Розинг электронды-сәулелі трубканы (кинескопты) ойлап тапты, кейін әлемді тұңғыш болып лабороториялық жағдайларда бірнеше метр қашықтықта бейнені бейнелеуді жүзеге асырды.
  • Ғасыр басында түрлі кинематографиялық жанрлар: детектив, комедия, вестерн, шым-шытырық фильмдер пайда болды.
  • 20 жылдары Д.Гриффит пен Т.Инс сияқты американдық режисерлер арқасында кино бұқаралық өнерге айналды.
  • Ч.Чаплинмен жасалған фильмдер әлемдік кино өнерінің алтын фондын құрады («Алтын лихорадка», «Цирк», «Иық»).
  • Ресейде 20 жж. С.Эйзенштейн, В.Пудовкин, А.Довженко секілді танымал режисерлер қызмет етті.
  • 1927 ж. «Уорнер бразерс» киностудиясында бірінші дыбысты фильм«Джаз әншісі» фильмі жасалды, режисері А.Кросленд.
  • Ресейде бірінші дыбысты фильмдер 30-жж. басында пайда болды – «Өмірге жолдама», режисері Н.Экк және «Қарсы келе жатқан» режисерлері С.Юткевич, Ф.Эрмлер.
  • Кинематограф шедеврлері әр түрлі елдерде пайда бола бастады: Италия (Феллини, Антониони), Франция (Годар, Лелуш, Бессон), Германия (Херцог, Фасбиндер, Вендерс), Англия (Гринуэй), Россия (Тарковский, Параджанов).

20 ғасырдағы Ресей мәдениеті

  • 20 ғ. басында орыс көркем мәдениетінде декаденттік ағым кең тарады (азаматтық идеалдардан, санаға сенімнен бас тарту, индивидуалистік ой толғауларға ену).
  • Модернизм белгілері орыс өнерінде символизмде, акмеизм мен футуризмде көрініс тапты.
  • Символистердің көркем және публицистикалық органы «Таразы» журналы болды. Оның беттерінде орыс символистерінің әртүрлі теоретикалық, философиялық, эстетикалық тамырлары бейнеленді.
  • Бұл бағыттың өкілдері Д.Мережковский, Ф.Сологуб, З.Гиппиус, В.Брюсов, К.Бальмонт («аға символистер»), А.Белый, С.Соловьев, В.Иванов, А.Болк («кіші символистер»).
  • Акмеизм жақтаушыларының символистерден ерекшелігі, олар нақты болмысты дәріптеді (А.Ахматова, С.Городецкий, М.Зенкевич).
  • 1910-1912 жж. орыс әдебиетінде футуризм ағымы пайда болды.
  • Футуристік топтар ішінде ең маңыздысы,кейін кубофутуризм деп аталған, өзінің құрамына келесідей ақындарды біріктірді: Д.Бурлюк, В.Хлебников, А.Крученых, В.Каменский, В.Маяковский.
  • Футуризмнің бір түрі эгофутуризм болды, өкілі И.Северянин.
  • Футуристер тобында «Центрифуга» деп аталатын топтың мүшелері Н.Асеев пен Б.Пастернак болды.
  • Футуризм нигилистік бағыттың ең жоғарғы деңгейі болды.
  • 20 ғ. басында орыс философиясы жоғары өрледі.
  • Бұл кезеңнің ең жарқын фигурасы Владимир Соловьев болды.
  • Оның «Адамқұдай» концепциясы кең тарап, орыс діни философиясының әрі қарайғы даму бағытын анықтады.

Кеңес кезеңінің мәдениеті.



  • КСРО-ның өмір сүруі кезеңінде социалистік қоғамды құру туралы утопистік идея бірқатар маңызды және нақты мақсаттарға жетуге мүмкіндік берді.
  • Бірінші кезекте, бұл жалпыға бірдей сауаттылық пен ғылым мен техниканың дамуы болды.
  • 1905 ж. Ресей халқының 30 % сауатты болды, 1939 ж. бұл көрсеткіш 90 %-ға, ал 1970 ж. – 100 %.
  • Қатаң идеологиялық негізге қарамастан, социалистік реализм шеңберінде көптеген жетіктіктерге қол жеткізілді: фильмдер түсірілді, кітаптар мен өлеңдер жазылды.
  • Орыс жазушылары Нобель сыйлығының лауреаттары атанды: Б.Пастернак (1958 ж.), М.Шолохов (1965 ж.), А.Солженицын (1970 ж.), И.Бродский (1987 ж.).

Шетелдік орыс мәдениеті

  • Қазан революциясынан кейін орыс интеллигенциясының көп бөлігі елден кетіп, шетелдік орыс мәдениетін қалыптастырды.
  • Шетелдік орыс мәдениетінің ерекшелігі – ол революцияға дейінгі Ресейдің құндылықтарын сақтап қалды.
  • Орыс эмиграциясының үш толқынын бөліп қарастырады.
  • Бірінші толқыны – революциядан көп ұзамай Ресейден кеткен адамдар. Бұл – азамат соғысы кезінде европаға қашқандар және 20жж. кеңес билігімен күштеп шетелге қуғынданғандар, дворяндар мен интеллигенция. Барлығы 10 млн.-нан аса адам. Олардың ішінде В.Набоков, И.Бунин, З.Гиппиус, С.Рахманинов, И.Стравинский, В.Нижинский сияқты мәдениет қайраткерлері.
  • Эмиграцияның екінші толқыны Ұлы Отан соғысымен байланысты.
  • Үшінші толқын – 1960-1980 жж. КСРО-дан кеткендер (А.Солженицын, В.Аксенов, И.Бродский, А.Синявский, С.Соколов, М.Шемякин).

20 ғасырдағы Қазақстан мәдениеті.

  • 20 ғ. басындағы Қазақстандағы мерзімді басылым.
  • Қазақ тіліндегі бірінші баспалар отаршылдық билік органдарымен құрылды: «Түркістан уәлаятының газеті» (1870-1882) және «Дала уәлаятының газеті» (1888-1902).
  • «Түркістан уәлаятының газеті» Ташкентте шығып тұрды және Түркістан генерал-губернаторлығының ресми органы болды.
  • «Дала уәлаятының газеті» Омбыда Дала генерал-губернаторлығымен шығарылды.
  • Бұл газеттерда патша жарлықтары, үкімет органдарының бұйрықтары, императорлық саясаттың мәні, сондай-ақ А.Пушкин, М.Лермонтов, Л.Толстой шығармаларының аудармалары, ғылым мен техника салаларындағы жетістіктер басылып тұрды.
  • «Түркістан уәлаятының газеті» 1870 ж. бірінші рет қазақ тілінде Ш.Уәлиханов туралы мақаланы басып шығарды.
  • «Дала уәлаятының газетімен» М.Көпеев, Ш.Құдайбердиев, Ә.Бөкейханов, О.Әлжанов, С.Шорманов, М.Жанайдаров, Б.Сыртанов, Ж.Ақпаев, Ж.Айманов, А.Айтбакин жұмыс істеді.
  • 1907 ж. ІІ Мемлекеттік Дума депутаты Шаймерден Қосшығұлов ұсынысымен «Серке» газетінің бірінші номері шықты (барлығы 4 номері шығарылды).
  • 1907 ж. наурызда Троицкіде «Қазақ газетінің» бірінші номері жарық көрді (жалғыз номері).
  • 1911 ж. наурызда Оралда қазақ және орыс тілдерінде «Қазақстан» газеті шықты (16 номер).
  • Аз тиражбен шығатын бұл аймақтық газеттер үлкен өлкенің талаптарын қанағаттандыра алмады.

«Айқап» журналы.



  • 1910 ж.М.Сералин ай сайынғы журнал шығаруға рұқсат алды. Оның құрамына алдыңғы қатарлы мақалалар, шетелдік жаңалықтар, мұсылман өмірінің мәселелері, хроникалар, фельетондар, өлеңдер, библиография, ғылыми мақалалар мен редакцияға жазылған хаттар енді.
  • 1911 жылы 10 қаңтарда Троицкіде бірінші қазақ ұлттық «Айқап» журналының бірінші номері шықты.
  • Журналдың идеологтары Б.Қаратаев, Ж.Сейдалин, С.Торайғыров болды.
  • Журнал арқасында халық С.Сейфуллин, Ш.Құдайбердиев, Б.Майлин, С.Дөнентаев, С.Торайғыров, М.Жұмабаев шығармашылығымен таныса алды.
  • Бірінші номерде М.Сералин журналдың мағынасы «ай, қап», яғни оны құру жолындағы ұзақ күресті түсіндірді.
  • Журнал 1911 жылдың қаңтарынан 1915 жылдың қыркүйек айына дейін шығып тұрды (барлығы 88 номер, 1000 экземпляр тираж).
  • «Айқап» әйел мәселесіне, жер мәселесіне, ағарту ісіне, қазақ фольклорын зерттеуге, т.б. көп көңіл бөлді.
  • Журнал беттерінде абайтанудың қалыптасуы басталды.

«Қазақ» газеті.

  • «Қазақ» газеті 1913 ж. ақпанынан 1918 ж. қаңтарына дейін шығып тұрды (265 номер, 3000 экземпляр).
  • «Қазақ» газетінің редакторы Ахмет Байтұрсынов болды, ағарту ісінің басшысы, ақын, публицист, ғалым-тюрколог.
  • 1914 ж. маусымда жауапты редакторы болып М.Дулатов тағайындалды.
  • 1918 ж. газетті Ж.Жаныбаев редакциялады.
  • Газеттің бағытын анықтауда саясаткер, экономист, тарихшы, этнограф, әдебиеттанушы, публицист Ә.Бөкейханов үлкен рөл атқарды.
  • «Қазақ» газетінің айналысында қазақ интеллигенцияның қаймағы топталды: Ш.Құдайбердиев, М.Жумабаев, С.Торайғыров, Ж.Аймауытов, Б.Майлин, Х. Досмұхамедов, С.Дөнентаев,М.Шоқай, М.Тынышпаев.

20 ғ. басындағы қазақ әдебиеті.

  • Ахмет Байтұрсыновтың «Маса» жинағы (1911 ж.) халықтың ауыр, теңсіз жағдайына арналды, білімге, ғылымға, мәдениетке шақырды.
  • Байтұрсыновтың «Қырық мысал» (1909 ж.) шығармасы Крыловтың мысалдары үлгісімен жасалды.
  • А.Байтұрсынов – қазақ тілінің реформаторы. Ол араб графикасының негізінде қазақ алфавитін құрастырды.
  • Байтұрсыновтың жақын серігі Міржақып Дулатов болды. Оның «Оян, қазақ» жинағы – халық тағдыры өткір көтерілетін бірінші шығармалардың бірі.
  • Ол «Бақытсыз Жамал» романының, «Азамат», «Терме» шығармаларының авторы.
  • С.Торайғыров «Қамар сұлу», «Кедей» шығармаларының авторы.
  • Қазақ ақындарының бір тобы (М.Көпеев, Н.Наушанбаев, М.Қалтаев) Шығыс демократиялық әдебиетінің тәжірибесін қолдана отырып, ұлттық дәстүрде шығармашылық жүргізді.
  • 20 ғ. басында әдебиетке М.Жұмабаев, С.Сейфуллин, Б.Майлин сияқты дарынды авторлар келді.

Қазақ балетінің қалыптасуы.

  • 20 ғ. басында қазақ мәдениетінде классикалық балет өнері болмады. Ол кеңестік заманда туды және азғантай уақыт ішінде үлкен жетістіктерге жетті.
  • Қазақ хореографиясының бастауы мен оның әрі қарайғы дамуында тұрғандар: М.Әуезов, Ә.Тәжібаев, Ж.Шанин, Ф.Ибрагимов, А.Мартиросьянц, А.Исмаилов, Ш.Жиенкулова, Б.Аюханов, М.Тілеубаев, Ж.Байдаралин.
  • Қазақстанда билеттің қалыптасуы 30-жж. И.Коцыктің «Айман-Шолпан» музыкалық комедиясынан және Е.Брусиловскийдің «Қыз Жібек», «Жалбыр», «Ер-Тарғын» операларынан басталды.
  • 30-жж. аяғында балет өзіндік жанрға айналды: «Қалқаман-Мамыр» (либретто М.Әуезов, Музыка В.Великанов, қоюшы Л.Жуков) және «Көктем» (либретто Ә.Тәжібаев, музыка Н.Надиров, қоюшы А.Чекрыжкин).
  • Ұлы Отан соғысы жылдарында Абай атындағы Мемлекеттік опера және балет театрының сахнасында 20 ғасырдың ұлы балеринасы Галина Уланова биледі.

Қазақстандық кинематографтың дамуы.

  • 1910 ж. Верныйда бірінші жеке меншік кинотеатр ашылды.
  • 30 жж. басында ресейлік кинематографистер қазақ актерлерінің қатысуымен «Дала әндері» фильмі (1930 ж.) түсірілді, бас рөлде С.Қожамқұлов. «Жұт» (1931 ж.) – актерлер Х.Дәулетбеков, С.Қошкенбаев.
  • 1938 ж. ленинградтық кинематографистер қатысуымен бірінші дыбысты фильм «Амангелді» түсірілді.
  • Ұлттық фильм өндірісінің қалыптасуы Ұлы Отан соғысымен тұспа-тұс келеді.
  • Алматыда құрылған Орталық бірлескен киностудияда кино шеберлері қызмет етті: С.Эйзенштейн, В.Пудовкин, Д.Вертов, Л.Трауберг,т.б.
  • 1944 ж. Орталық бірлескен киностудиясы таратылғаннан кейін Алматы киностудиясы өз бетінше қызмет ете бастады.
  • Киностудияның бірінші көркем фильмі «Абай әндері» болды, сценариі М.Әуезовтікі.
  • 1954 ж. «Махаббат туралы поэма» фильмінде бірінші рет театр және кино артисі Шакен Айманов қоюшы режисер ретінде болды.
  • 80 жж. кинематографистер одағын танымал ақын Олжас Сүлейменов басқарды.

 

Буддизмнің шығу тегі және оның негізгі бағыттары

 

· Буддизм – әлемдік діндердің ішіндегі ең ертесі. Ол б.д.д. 6-5 ғғ. Үндістанның солтүстік –шығыс аудандарында қалыптасты.

· «Буддизм» атауын айналымға европалықтар 19 ғасырда енгізді, буддистердің өздері дінді Буддхадхарма (Будда ілімі) деп атайды.

· Буддизмнің негізін салушы Шакья патшалық тайпасынан шыққан Сиддхартха Гаумата есептеледі.

· 29 жасында ол Буддаға айналды («ағартушы»).

· 35 жасында ол Бодхисатва жолын – адамзат ұстазы жолын бастады.

· Буддизмді индуизмнің радикалды рационалды формасы ретінде сипаттауға болады.

· Буддизм қандай да бір құдайдың бар екендігін мойындамайды, сондықтан ол философиялық гуманизмнің бір түріне жақын.

· Буддизмнің негізгі мазмұны: «төрт ақиқат», «сегіз өлшемді жол» және нирвана.

· «Төрт ақиқат»: 1. Өмір – бұл қасірет; 2. Қасіреттің себебі бар (құмарлық); 3. Қасіретті тоқтатуға болады; 4. Қасіретті тоқтату жолы бар (сегізөлшемді жол).

· «Сегіз өлшемді жол» сегіз сатыдан тұрады: 1. дұрыс түсіну (ырымшылдықтан арылған көзқарастар); 2. Дұрыс ойлау (құмарлықтардан бас тарту); 3.Дұрыс сөйлеу (өтірік айтпау, бос сөйлемеу, балағаттамау); 4. Дұрыс әрекет (тіршілікті өлтірмеу, бөтеннің затын алмау); 5. Дұрыс күш (басқаларға зиян келтірмей ақша табу); 6. Дұрыс ынта (зұлым әрекеттерге қарсы тұру, жақсы, мейірімді әрекеттер жасау); 7. Дұрыс шоғырлану (өзін өзі бақылау, құмарлықтардан босану); 8. Дұрыс концентрация (ниванаға жету).

· Сегізінші сатықа жеткен адам дұрыс концентрацияның төрт сатысын орындау керек: 1. таза ақылмен ақиқатты ойлау және зерттеу; 2. Тыныштық рахатын кешу, салмақты ойлау; 3. Немқұрайлық жағдайына өту; 4. Жетілген немқұрайлық, салмақтық, өзін өзі ұстану жағдайына жету.

· Нирван – буддист өмірінің басты мақсаты. Бұл – карманы толығымен жеңу. Оған тек будда болған адам ғана жете алады.

· Буддизмнің негізгі тармақтары: тхеравада («ескі даналық мектебі»), махаяна («үлкен арба»), ваджраяна («алмаз арба»), дзэн –буддизм.

 

Христиан дінінің шығу тегі және оның негізгі бағыттары

<== предыдущая лекция | следующая лекция ==>
Кестелер | Католицизм

Дата добавления: 2014-01-07; Просмотров: 546; Нарушение авторских прав?; Мы поможем в написании вашей работы!


Нам важно ваше мнение! Был ли полезен опубликованный материал? Да | Нет



ПОИСК ПО САЙТУ:


Рекомендуемые страницы:

Читайте также:
studopedia.su - Студопедия (2013 - 2021) год. Все материалы представленные на сайте исключительно с целью ознакомления читателями и не преследуют коммерческих целей или нарушение авторских прав! Последнее добавление
Генерация страницы за: 0.006 сек.